Pytanie „ile kilogramów mogę ciągnąć na B" wraca przy każdej wypożyczonej przyczepie i prawie zawsze pada w złej formie. Kierowcy pytają o masę ładunku, a przepisy mówią o czymś innym — o dopuszczalnych masach całkowitych pojazdów, niezależnie od tego, czy przyczepa jedzie pusta, czy pełna. Poniżej wszystko po kolei, z liczbami i z kontrolą, którą da się zrobić na parkingu w pięć minut.
Trzy liczby, które trzeba znać
Zanim pojawią się limity, trzeba wiedzieć, co się w ogóle sumuje.
- DMC samochodu — dopuszczalna masa całkowita pojazdu ciągnącego, wpisana w jego dowodzie rejestracyjnym. Dla zwykłego auta osobowego to zwykle 1700–2600 kg, dla dostawczego do 3500 kg.
- DMC przyczepy — dopuszczalna masa całkowita przyczepy, również z dowodu rejestracyjnego. Przyczepa lekka ma tu wartość do 750 kg, typowa przyczepa hamowana 1300–2700 kg.
- DMC zestawu — suma obu powyższych liczb. To ona decyduje o tym, jakie uprawnienia są potrzebne.
Najważniejsza konsekwencja: nie ma znaczenia, ile realnie Państwo wiozą. Pusta przyczepa o DMC 2000 kg liczy się tak samo jak załadowana po burty. Kierowca, który mówi „przecież wiozę tylko rower", nie ma racji w świetle przepisów o uprawnieniach — choć rzeczywiste obciążenie ma znaczenie osobno, przy przekroczeniu ładowności.
Co wolno na samej kategorii B
Kategoria B obejmuje dwa różne przypadki jazdy z przyczepą i to jest źródło większości nieporozumień.
Przypadek pierwszy: przyczepa lekka. Samochód o DMC do 3500 kg z przyczepą o DMC do 750 kg. Tu zestaw może w sumie sięgnąć 4250 kg i nadal mieszczą się Państwo w kategorii B. To wyjątek, o którym wiele osób nie wie i niepotrzebnie zapisuje się na kurs.
Przypadek drugi: przyczepa cięższa niż 750 kg. Wtedy obowiązuje twardy limit: DMC całego zestawu nie może przekroczyć 3500 kg. Przy aucie o DMC 2000 kg zostaje więc 1500 kg na przyczepę — i to nie na ładunek, tylko na jej dopuszczalną masę całkowitą.
Praktycznie oznacza to, że na samej kategorii B typowa wywrotka o DMC 2000 kg zmieści się tylko za lekkim samochodem, a laweta do przewozu auta osobowego jest poza zasięgiem prawie zawsze.
Kod 96: zestaw do 4250 kg
Kod 96 to wpis w prawie jazdy (rubryka z kodami przy kategorii B), a nie osobna kategoria. Rozszerza on kategorię B o zestawy z przyczepą inną niż lekka, w których DMC zestawu przekracza 3500 kg, ale nie przekracza 4250 kg.
W praktyce kod 96 rozwiązuje najczęstszą sytuację weekendową: auto rodzinne o DMC około 2400 kg plus przyczepa o DMC 1500–1800 kg. Zestaw wychodzi ponad 3500 kg, więc sama kategoria B nie wystarcza, ale do 4250 kg wciąż daleko od wymogów B+E.
Kod 96 uzyskuje się po dodatkowym szkoleniu w ośrodku szkolenia kierowców — bez pełnego egzaminu państwowego, który obowiązuje przy kategorii B+E. Zakres szkolenia, wymagane dokumenty i sposób dokonania wpisu proszę potwierdzić w wybranym ośrodku oraz w wydziale komunikacji, bo szczegóły proceduralne bywają zmieniane.
Kategoria B+E: zestaw do 7000 kg
Kategoria B+E uprawnia do kierowania zestawem złożonym z pojazdu kategorii B i przyczepy o DMC do 3500 kg. Górna granica zestawu to więc 7000 kg: 3500 kg samochodu plus 3500 kg przyczepy.
B+E jest potrzebne przy lawetach do przewozu samochodów, dużych przyczepach do transportu maszyn, przyczepach do przewozu koni i wszystkim, co ma DMC wyraźnie powyżej dwóch ton. Wymaga posiadania kategorii B, ukończonego kursu i zdanego egzaminu państwowego — teoretycznego i praktycznego, z manewrami na placu włącznie.
Powyżej 7000 kg zestawu lub przy przyczepie o DMC ponad 3500 kg wchodzą już kategorie ciężarowe, które w wypożyczalniach przyczep osobowych praktycznie nie występują.
Wszystko w jednej tabeli
| Uprawnienie | Maks. DMC zestawu | Przyczepa | Jak uzyskać |
|---|---|---|---|
| B, przyczepa lekka | do 4250 kg | DMC do 750 kg | w ramach kategorii B |
| B, przyczepa cięższa | do 3500 kg | DMC powyżej 750 kg | w ramach kategorii B |
| B z kodem 96 | do 4250 kg | DMC powyżej 750 kg | dodatkowe szkolenie |
| B+E | do 7000 kg | DMC do 3500 kg | kurs i egzamin państwowy |
Podane wartości odpowiadają obecnym zasadom przyznawania uprawnień. Przepisy o kierujących pojazdami bywają nowelizowane, dlatego przed zapisaniem się na kurs, przed zakupem cięższej przyczepy albo przed dłuższą trasą warto sprawdzić aktualny stan prawny albo zapytać w wydziale komunikacji lub w ośrodku szkolenia. Wypożyczalnia poda parametry przyczepy, ale to kierowca odpowiada za posiadanie właściwych uprawnień.
Czego prawo jazdy nie rozstrzyga
Uprawnienia to tylko jeden z dwóch limitów. Drugi jest techniczny i wynika z konkretnego samochodu.
- Dopuszczalna masa przyczepy w dowodzie rejestracyjnym auta — podana osobno dla przyczepy hamowanej i niehamowanej. Zdarza się, że mocny samochód ma zaskakująco niski limit dla przyczepy niehamowanej, na przykład 750 kg przy 1800 kg dla hamowanej.
- Hak i jego dopuszczalne obciążenie — hak ma własne parametry, w tym maksymalny nacisk pionowy na kulę. Przeciążony dyszel to zarówno mandat, jak i realne ryzyko utraty stabilności zestawu.
- Instalacja elektryczna i gniazdo — 7- lub 13-pinowe. Wypożyczalnie zwykle mają przejściówki, ale lepiej zapytać przed przyjazdem.
- Prędkość — zestaw z przyczepą ma niższe dopuszczalne prędkości niż sam samochód, w praktyce 80 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej oraz 70 km/h na pozostałych drogach poza obszarem zabudowanym. Aktualne limity również warto zweryfikować.
- Dokumenty przyczepy — ważne badanie techniczne i OC. To obowiązek wypożyczalni, ale kontrola drogowa zatrzyma Państwa, nie ją.
Kontrola w pięć minut przed wypożyczeniem
Prosta kolejność, która nie wymaga liczenia w pamięci niczego trudnego:
- Proszę odczytać DMC swojego samochodu z jego dowodu rejestracyjnego.
- Proszę poprosić wypożyczalnię o DMC przyczepy, którą chcą Państwo wynająć.
- Proszę je dodać. Jeśli suma nie przekracza 3500 kg — kategoria B wystarczy.
- Jeśli przekracza, ale przyczepa ma DMC do 750 kg — kategoria B nadal wystarczy, do 4250 kg zestawu.
- Jeśli przekracza, a przyczepa jest cięższa niż 750 kg — potrzebny jest kod 96 (do 4250 kg) albo kategoria B+E (do 7000 kg).
- Na koniec proszę sprawdzić w dowodzie auta dopuszczalną masę przyczepy hamowanej i niehamowanej. Ten limit obowiązuje niezależnie od uprawnień.
Dobór samej przyczepy do konkretnego ładunku opisuje osobny tekst: Jaką przyczepę wypożyczyć. Co sprawdzić na placu przy odbiorze, żeby nie zapłacić za cudze uszkodzenie, zbiera Odbiór wynajętego sprzętu.
Najczęstsze błędy
- Liczenie masy ładunku zamiast DMC. Przepisy o uprawnieniach nie interesują się tym, co leży na przyczepie.
- Założenie, że mocne auto oznacza wyższy limit. Limit wynika z dokumentów, nie z liczby koni mechanicznych.
- Mylenie kodu 96 z kategorią B+E. Kod 96 daje 4250 kg, B+E daje 7000 kg i cięższą przyczepę.
- Pominięcie limitu dla przyczepy niehamowanej. To najczęściej przekraczana wartość przy wynajmie lekkich przyczep z ciężkim ładunkiem.
- Jazda „na chwilę" poza uprawnieniami. Poza mandatem i punktami karnymi pojawia się poważny problem przy szkodzie i przy rozliczeniu z ubezpieczycielem.
Skąd wziąć dane przyczepy przed rezerwacją
Dobrze prowadzona wypożyczalnia podaje DMC i ładowność przy każdej przyczepie, jeszcze zanim Państwo zadzwonią. Wypożyczalnie korzystające z systemu takiego jak Flotello mają te parametry w karcie pojazdu razem ze zdjęciami, ceną za wybrany termin i dostępnością, więc porównanie dwóch ofert zajmuje minutę zamiast dwóch telefonów. Jeśli prowadzą Państwo wypożyczalnię i chcą tak opisać własną flotę, system można przetestować przez 7 dni za darmo.
Co Flotello daje konkretnie w danym rodzaju wypożyczalni, widać tutaj: program do wypożyczalni przyczep; a także program dla wypożyczalni samochodów, program do wypożyczalni maszyn i program do wypożyczalni kamperów.